Một nhóm nghiên cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) vừa công bố trên tạp chí Nature một bước tiến lớn trong ứng dụng AI cho y sinh học. Họ đã phát triển một mô hình sinh học cấu trúc (structural biology model) có khả năng dự đoán cách các phân tử thuốc tương tác với protein gây bệnh ở độ phân giải nguyên tử.
Khác với các mô hình LLM thông thường, hệ thống này được huấn luyện trên hàng tỷ cấu trúc protein được tái tạo từ dữ liệu crystallography và cryo-EM. Kết quả cho thấy mô hình AI đã đề xuất một loại hợp chất mới có khả năng ức chế enzyme gây ung thư phổi với hiệu quả cao hơn 50% so với các thuốc hiện có. Quan trọng nhất, mô hình đã chỉ ra cơ chế liên kết mà các nhà hóa học truyền thống chưa từng nhận ra.
Giáo sư Lead Nghiên cứu khẳng định rằng đây không phải là lần đầu tiên AI được dùng để thiết kế thuốc, nhưng lần đầu tiên mà máy tính chủ động tạo ra các cấu trúc hóa học hoàn toàn mới dựa trên lý do logic sinh học chứ không chỉ đơn thuần là sàng lọc ngẫu nhiên (random screening). Điều này hứa hẹn sẽ mở ra kỷ nguyên 'Astrazeneca 2.0' nơi AI dẫn dắt quy trình phát triển dược phẩm.
Nghiên cứu này nhận được sự quan tâm lớn từ các tập đoàn dược phẩm lớn như Pfizer và Novartis, những công ty đã bắt đầu đàm phán quyền sở hữu trí tuệ (IP) cho các ý tưởng được sinh ra từ mô hình này. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng con đường từ phòng thí nghiệm đến giường bệnh vẫn còn dài, đòi hỏi các thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho người bệnh.